Jak ustalić dochód z działalności na podstawie wpisów do PKPiR?

Przedsiębiorca rozliczający się na zasadach ogólnych, opodatkowany wg skali lub liniowo, prowadzi Podatkową Księgę Przychodów i Rozchodów (dalej PKPiR). Na podstawie dokonanych w księdze zapisów ustala się dochód przedsiębiorstwa za dany okres, stanowiący bazę do ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym.

Jak ustalić dochód z działalności na podstawie wpisów do PKPiR?

Sposób obliczania dochodu został szczegółowo opisany w załączniku do Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów.

Aby prawidłowo ustalić dochód naszej firmy na dzień dzisiejszy, wartości z kolumn PKPiR sumujemy narastająco, od początku roku podatkowego. To znaczy, że ustalając wynik działalności na dzień 30.09.2022r sumujemy wartości zapisane w kolumnach PKPiR od 01.01.2022 do 30.09.2022.

Sposób obliczania dochodu można przedstawić w czterech krokach:
 

1. krok 1 – ustalenie przychodów: sumujemy przychody uzyskane w okresie, na koniec którego obliczamy dochód - wszystkie przychody ewidencjonowane są w kolumnie 9 PKPiR,
2. krok 2 – ustalenie kosztów zakupu materiału/towarów handlowych: do wartości spisu z natury na początek okresu dodajemy sumę wydatków na zakup towarów handlowych/materiałów, zaewidencjonowanych w kolumnach 10 oraz 11 - tak otrzymaną wartość pomniejszamy o wartość spisu z natury na koniec okresu,
3. krok 3 – ustalenie kosztów uzyskania przychodów: do wartości kosztów towarów/materiałów (krok 2) dodajemy sumę kosztów wykazanych w kolumnie 14 (pomniejszonych o wartość wynagrodzeń w naturze ujętych w innych kolumnach księgi, jeśli takie wynagrodzenia miały miejsce),
4. krok 4 – ustalenie dochodu: wartość osiągniętego przychodu (krok 1) pomniejszamy o wartość ustalonych kosztów uzyskania przychodu (krok 3) i otrzymujemy wynik, stanowiący dochód firmy za dany okres.

Można również zapisać powyższe za pomocą wzoru:
dochód = suma kolumny 9 / przychód – koszty uzyskania przychodów
gdzie koszty uzyskania przychodu = spis z natury na początek okresu + (suma kolumn 10+11) - spis z natury na koniec okresu + suma kolumny 14 – wartość wynagrodzeń w naturze ujętych w innych kolumnach księgi

PAMIĘTAJ!
 

• Jeśli sporządzasz wyłącznie spis z natury na koniec roku podatkowego, spis z natury uwzględniany jest w zaliczce na podatek dochodowy za miesiąc grudzień. Będzie również uwzględniony w rocznym rozliczeniu podatku PIT.
• Jeśli sporządzasz spis z natury w trakcie roku, uwzględnij go w najbliższej zaliczce na podatek dochodowy. Wartość ta będzie uwzględniana w zaliczkach do momentu wprowadzenia kolejnego spisu śródrocznego lub spisu na koniec roku podatkowego (przy obliczaniu zaliczki na podatek dochodowy za grudzień).

Dochód wg PKPiR a podstawa opodatkowania

Od wysokości uzyskanego dochodu zależy wysokość płaconego przez przedsiębiorcę podatku dochodowego. Wartość podatku za cały rok ustalana jest w rocznej deklaracji podatkowej. W dużym uproszczeniu (zakładając że przedsiębiorcy nie przysługują żadne ulgi i odliczenia), podstawą opodatkowania jest dochód za cały rok prowadzenia działalności, ustalony według schematu opisanego wyżej.

Aby obciążenie podatkiem nie było jednorazowe i dotkliwe dla przedsiębiorcy, a także by zapewnić płynność i regularny wpływ środków do budżetu, przedsiębiorcy zobowiązani są okresowo (miesięcznie bądź kwartalnie) odprowadzać do Urzędu Skarbowego zaliczki na podatek dochodowy.

Jak ustalić podstawę zaliczki na podatek dochodowy w trakcie roku?

Aby ustalić podstawę zaliczki na podatek dochodowy w trakcie roku:
 

1. Obliczamy dochód na podstawie zapisów PKPiR, według schematu omówionego powyżej.
2. Jeżeli przysługują nam ulgi lub odliczenia, uwzględniamy je w obliczeniach. W naszym przykładzie założyliśmy, że takie nie występują.
3. Od kwoty obliczonego dochodu liczymy wartość należnego podatku dochodowego, według przyjętej zasady opodatkowania (wg skali progresywnej lub liniowo).
4. Wartość należnego podatku dochodowego pomniejszamy o zapłacone w poprzednich miesiącach tego roku zaliczki na podatek dochodowy. Różnica stanowi wysokość zaliczki za okres bieżący, którą zobowiązani jesteśmy odprowadzić do Urzędu Skarbowego.